Zasady zakazu handlu w niedziele
Od 1 marca 2018 r. obowiązuje w Polsce ustawa o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni. Zgodnie z nią w niedziele i święta wolne od pracy sklepy są zamknięte, a pracodawca nie może zatrudniać pracowników przy handlu ani przy czynnościach z nim związanych. Wyjątkiem są niedziele handlowe, które wskazuje ustawa, oraz placówki zwolnione z zakazu.
Które niedziele są handlowe
Terminy niedziel handlowych nie są wyznaczane co roku osobno, tylko wynikają wprost z ustawy. Handlowe są:
- ostatnia niedziela stycznia, kwietnia, czerwca i sierpnia,
- niedziela bezpośrednio poprzedzająca Wielkanoc,
- trzy kolejne niedziele przed Wigilią Bożego Narodzenia.
Daje to osiem niedziel handlowych w roku. Gdy któraś z tych dat wypada w święto wolne od pracy, sklepy pozostają zamknięte.
Wielka Sobota i Wigilia
W Wielką Sobotę sklepy mogą być otwarte tylko do godziny 14:00. Wigilia Bożego Narodzenia (24 grudnia) jest od 2025 r. dniem wolnym od pracy, więc tego dnia sklepy objęte zakazem są zamknięte przez cały dzień. Dlatego w grudniu są trzy niedziele handlowe, które pozwalają zrobić świąteczne zakupy wcześniej.
Kto może handlować w każdą niedzielę
Zakaz nie obejmuje części placówek. W niedziele niehandlowe mogą być otwarte między innymi:
- stacje paliw,
- apteki i punkty apteczne,
- piekarnie, cukiernie i lodziarnie, jeśli sprzedaż tych wyrobów jest ich główną działalnością,
- kwiaciarnie oraz punkty sprzedaży kwiatów, wieńców i zniczy przy cmentarzach,
- sklepy na dworcach, lotniskach i w portach oraz w hotelach,
- sklepy w zakładach leczniczych i placówki pocztowe, których główną działalnością są usługi pocztowe,
- sklepy prowadzone osobiście przez właściciela, który sam stoi za ladą,
- sklepy internetowe i platformy sprzedaży online,
- restauracje, kawiarnie i inne placówki gastronomiczne,
- strefy wolnocłowe i sprzedaż z automatów.
Pełny katalog wyjątków zawiera art. 6 ustawy. W razie wątpliwości warto sprawdzić godziny otwarcia konkretnego sklepu.
Kary za złamanie zakazu
Przestrzeganie zakazu kontroluje Państwowa Inspekcja Pracy. Za handel w niedzielę niehandlową lub zatrudnianie pracowników wbrew zakazowi grozi grzywna od 1000 do 100 000 zł, a przy uporczywym łamaniu przepisów nawet kara ograniczenia wolności.
Jak zmieniały się przepisy
- 2018: handlowe były pierwsza i ostatnia niedziela miesiąca.
- 2019: handlowa została tylko ostatnia niedziela miesiąca.
- Od 2020: siedem niedziel handlowych w roku.
- Od 2025: Wigilia stała się dniem wolnym, a w grudniu dodano trzecią niedzielę handlową. Od tego czasu jest osiem niedziel handlowych w roku.
W debacie publicznej co pewien czas wracają propozycje zmian, na przykład dwóch niedziel handlowych w każdym miesiącu albo całkowitego zniesienia zakazu. Dopóki przepisy się nie zmienią, obowiązuje kalendarz podany wyżej.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?
Najbliższy termin pokazujemy na górze tej strony. Data aktualizuje się automatycznie każdego dnia.
Ile jest niedziel handlowych w roku?
Osiem: cztery ostatnie niedziele stycznia, kwietnia, czerwca i sierpnia, niedziela przed Wielkanocą oraz trzy niedziele w grudniu przed Wigilią.
Czy w niedzielę niehandlową otwarta jest Żabka?
Sklep sieci franczyzowej może działać w niedzielę niehandlową tylko wtedy, gdy handel prowadzi osobiście jego właściciel, czyli przedsiębiorca będący osobą fizyczną, we własnym imieniu i na własny rachunek. Placówka, w której pracują zatrudnieni pracownicy, musi być zamknięta. Część takich sklepów korzysta też z wyjątku dla placówek pocztowych, jeśli usługi pocztowe są ich główną działalnością.
Czy w niedzielę niehandlową można zrobić zakupy przez internet?
Tak. Zakaz dotyczy sklepów stacjonarnych. Zamówienia internetowe można składać przez cały tydzień, choć dostawa zależy od zasad danego sklepu i przewoźnika.